Η “υπερβολική ταχύτητα” παραβιάζει κόκκινα – Το ατύχημα του Διονύση…

Τον Ιούλιο του 2010 ο φίλος μας ο Διονύσης είχε ένα σοβαρό ατύχημα με την μηχανή. Δεκαετίες οδηγός, οικογενειάρχης με παιδιά, ήξερε τους κινδύνους και πάντα ήταν ένα “κλικ” πιο προσεκτικός.

Κατέβαινε την κατηφόρα δίπλα στην αμερικάνικη πρεσβεία, την οδό Κόκκαλη, για να περάσει απέναντι την Βασ. Σοφίας. Το φανάρι ήταν πράσινο από μακριά, πάτησε γκάζι, η μηχανή επιτάχυνε αρκετά στην κατηφόρα, το φανάρι άλλαξε σε πορτοκαλί – κόκκινο, τα χιλιόμετρα ήταν πολλά, δεν προσπάθησε να  σταματήσει, είπε “προλαβαίνω”.

Μία άλλη μηχανή ερχόταν από την Βασ. Σοφίας, βρήκε το φανάρι πράσινο και επιτάχυνε και αυτός. Πέτυχε τον Διονύση στα πλάγια. Η σύγκρουση ήταν πολύ δυνατή, ο οδηγός της δεύτερης μοτό ευτυχώς δεν έπαθε (απ’ ότι μάθαμε) σοβαρούς τραυματισμούς.

Ο Διονύσης τραυματίστηκε σοβαρά στην λεκάνη-χέρι-πλευρά και δόθηκε μάχη στο νοσοκομείο. Μάθαμε ότι η κατάσταση ήταν σοβαρή αλλά όχι κρίσιμη, ότι θα χρειαζότανε πολύς καιρός, πολλαπλές εγχειρίσεις και ταλαιπωρία για να ξαναγυρίσει στην φυσιολογική ζωή του. Ήταν απαρηγόρητος για την ζημιά που έκανε στον άλλο οδηγό και για την λάθος ταχύτητα και απόφαση που πήρε.

Ο Διονύσης πέθανε μετά από 10 μέρες, η καρδιά του δεν άντεξε.

Έχω ένα μούδιασμα που δεν μπορώ να εξηγήσω, πέρα από τον χαμό του και από την συντριβή της οικογένειάς του. Έχω το ίδιο μούδιασμα κάθε μέρα που περνάω από το σημείο για να πάω σπίτι. Είναι η αίσθηση ότι κάτι κάνω λάθος όταν οδηγάω. Έχω δει πάμπολες φορές το ίδιο φανάρι πράσινο και έχω επιταχύνει να το προλάβω, βάζω τον εαυτό μου στην θέση του.  Δεν υπάρχει κάποιος “άλλος κακός που φταίει” στην υπόθεση, ίσως κάποιος να συγχρόνιζε καλύτερα τα φανάρια, ίσως να έπρεπε να αλλάζει η άσφαλτος συχνά  (έστω τα τελευταία 100 μέτρα) γιατί είναι γυαλισμένη από τα φρεναρίσματα και όταν βρέχει γίνεται παγοδρόμιο, ίσως, ίσως…

Το σίγουρο είναι ότι όταν φτάνω στο τέλος της κατηφόρας, κάποιες φορές έχω πολλά περισσότερα χιλιόμετρα από ότι πρέπει. Και η απόφαση “περνάω ή φρενάρω” πρέπει να παρθεί σε λιγότερο από δευτερόλεπτο. Και αν συνδυαστεί με τους χιλιάδες οδηγούς που περνάμε κάθε μέρα, το λάθος γίνεται εύκολα. Και το έκανε ο φίλος μας ο Διονύσης, και το τελικό κόστος είναι απερίγραπτο. Σκέφτομαι ότι είναι διαφορετικό να ακούς ότι κάποιος πέθανε σε ατύχημα και τελείως διαφορετικό να ξέρεις από τον ίδιο ποιο λάθος έκανε που τελικά του στοίχισε την ζωή.

Είναι η λέξη “πείρα” που αποκτούμε είτε οδηγώντας, είτε από τα λάθη των άλλων πριν συμβούν σε εμάς. Είναι τα σενάρια που βάζεις τον εαυτό σου πρωταγωνιστή και προσπαθείς να σκεφτείς τι θα έκανες εσύ στην αντίστοιχη περίπτωση.

Όταν σκεφτόμαστε “οδική ασφάλεια” και ατυχήματα, οι περισσότεροι έχουμε στο μυαλό μετωπικές με φορτηγά στην Κορίνθου-Πάτρας με 4-5 νεκρούς. Οι εντυπωσιακές ειδήσεις πάντα φτάνουν στα μέσα ενημέρωσης. Δυστυχώς, όπως έχουμε γράψει στο “Έχω προτεραιότητα-με πληρώνει“, πάνω από το 80% των νεκρών στην πραγματικότητα πεθαίνει στις πόλεις, εκεί που συνδυάζονται πεζοί-μηχανές-μικρά και μεγάλα τετράτροχα κυρίως με κάθετα χτυπήματα από απροσεξία, απόσπαση προσοχής, παραβιάσεις προτεραιότητας και κόκκινων φαναριών. Και σπάνια διαβάζουμε ή ακούμε γι’ αυτά, αν δεν είναι αρκετά τραγικά.

Οι συνέπειες των παραπάνω εκτοξεύονται γεωμετρικά όσο πιο μεγάλη είναι η ταχύτητα μας. Αλλά αυτό που μας έδειξε το ατύχημα του Διονύση, ήταν και μία άλλη πλευρά:  Προφανώς η παραβίαση σε συνδυασμό με λάθος ταχύτητα δημιουργούν ατύχημα, αλλά, στο κομμάτι των κόκκινων φαναριών, μάθαμε ότι  μπορεί η λάθος ταχύτητα να δημιουργεί την ίδια την παραβίαση. Τα φανάρια μέσα στην πόλη, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων όπου προηγούνται πορτοκαλί προειδοποιητικά, δεν είναι φτιαγμένα για να “αντιμετωπίσουν” ταχύτητες άνω των 70-80 χιλ/ώρα. Η διάρκεια του πορτοκαλί φαναριού (γύρω στα 2,8 με 3 δευτερόλεπτα) δεν φτάνει για να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε όταν πλησιάζουμε μια διασταύρωση με 100+ χιλ/ώρα, με τον πίσω οδηγό στα 15 μέτρα. Σε τέτοιες περιπτώσεις οι περισσότεροι περνάμε με το γκάζι στο πάτωμα και με “βαθύ” κόκκινο.

Για να μου φύγει η απορία και να έχω κάτι μετρήσιμο στα χέρια μου, δοκίμασα να σταματήσω από 60-70-80-100 χιλ/ώρα με διάφορους τρόπους:

• απαλά, χωρίς να τρομάζω επιβάτες και πίσω οδηγούς,
• σχετικά δυνατά αλλά όχι φρενάρισμα πανικού, σίγουρα κινδυνεύοντας από πίσω τρακάρισμα,
• φρενάρισμα πανικού με ABS σε καλό δρόμο (με εγγυημένο το πίσω τρακάρισμα αν ο άλλος είναι κοντά)  και
• φρενάρισμα πανικού με ABS στην περίφημη Ελληνική άσφαλτο – παρκέ (με πάλι εγγυημένο το πίσω τρακάρισμα).

Δείτε λίγο τον χρόνο που χρειάζεται:

	60 χιλ/ώρα	70	80	100
Μέτρα που κάνουμε σε 3 δευτερόλεπτα	50	58	67	83
Απαλό φρενάρισμα	3,5 ”	3,7	4	5
Δυνατό φρενάρισμα	2,8	3,2	3,7	4,2
Φρένο πανικού σε καλή άσφαλτο	2,2	2,7	3	3,2
Φρένο πανικού σε κακή άσφαλτο	2,7	3	3,2	4,1

Αν υπολογίσουμε λίγο κάτω από 1 δευτερόλεπτο για την αντίδρασή μας και για να πάρουμε την απόφαση αν θα περάσουμε με πορτοκαλί ή όχι, ο παραπάνω πίνακας πρακτικά μας δείχνει ότι στην διάρκεια των 2  δευτερολέπτων του πορτοκαλί που μένουν,  αν κινούμαστε με πάνω από 70 χιλ/ώρα και είμαστε 70+ μέτρα από το φανάρι,  είναι αμφίβολο αν θα πάρουμε την απόφαση να σταματήσουμε. Όσο ανεβαίνουν τα χιλιόμετρα, τόσο η απόφαση γίνεται πιο επιρρεπής στο να περάσουμε σανιδωμένοι. Πρακτικά θα βρεθούμε στην μέση της διασταύρωσης με πολλά χιλιόμετρα, με ήδη 1+ δευτερόλεπτο μέσα στο κόκκινο, την ώρα που τα άλλα οχήματα ή πεζοί ξεκινούν. Κάπως σαν το παρακάτω…

Βλέποντας τα παραπάνω νούμερα το μούδιασμα έγινε επιβεβαίωση. Το ατύχημα του Διονύση και η εξήγηση του από τον ίδιο, μας δίνει επιτέλους αυτό τον περίφημο ορισμό της “υπερβολικής ταχύτητας” στην πόλη. Βγάζοντας έξω οποιαδήποτε άλλη παράμετρο (όπως βαριά κίνηση πεζών, άλλα οχήματα, στενοί δρόμοι, αφύλακτες διασταυρώσεις, βρεγμένο δρόμο, ποτό, φάρμακα, απόσπαση προσοχής κλπ), το μέγιστο που μπορούμε να ταξιδεύουμε στην πόλη,  σε δρόμο χωρίς κεντρική μπαριέρα,  με

• την προσοχή μας τεταμένη,
• χωρίς να διατρέχουμε κίνδυνο να τσαρουχώσουμε τα φρένα και να πέσει πάνω μας ο πίσω οδηγός και
• χωρίς να τρομάζουμε τους επιβάτες από απότομα φρεναρίσματα

είναι τα 70 χιλ/ώρα!! Και αφαιρούμε χιλιόμετρα όσο οι παραπάνω επιπλέον παράγοντες μπαίνουν στην εξίσωση.

Κοντά στα 80 χιλ/ώρα αρχίζει και ενεργοποιείται η περίφημη “τύχη” (έτυχε ο πεζός να μην περάσει, έτυχε το αμάξι να μη βρει το πράσινο εν κινήσει την ώρα που περνάω εγώ το κόκκινο, κλπ)

Το σημαντικό λοιπόν που κατάλαβα είναι ότι με ταχύτητες πάνω από τα 70χιλ/ώρα σε δρόμους με διασταυρώσεις (με ή χωρίς φανάρια)  αυξάνουμε πολλαπλάσια την πιθανότητα:

• να μην προλάβουμε να σταματήσουμε, να αποφύγουμε, ή να αντιδράσουμε καν στο όχημα ή πεζό που περνάει – όλα εξαρτώνται από το πότε θα γίνει η “στραβή”
• να μην προλάβουμε να αποφύγουμε ένα δυνατό κάθετο χτύπημα ασχέτως ποιανού είναι το λάθος,
• να μην προλάβουμε να αποφασίσουμε αν στο πορτοκαλί πρέπει να σταματήσουμε, γιατί αλλιώς θα βρεθούμε στην μέση της διασταύρωσης με πολλά χιλιόμετρα και κόκκινο.
• να δημιουργήσουμε τελικώς ένα ατύχημα με μεγαλύτερες ζημιές – τραυματισμούς απ  ότι αν πηγαίναμε με λίγο λιγότερα χιλιόμετρα.

Ξέρω ότι το “70 χιλ/ώρα” γίνεται αστείο όταν δούμε ότι μεγάλη μερίδα οδηγών κινούμαστε με πάνω από 80-100 χιλ/ώρα σε αστικούς δρόμους όπως πχ  Μεσογείων-Πειραιώς-Καλλιρόης που έχουν καμπές και δεν μας βλέπουν πεζοί ή οδηγοί από κάθετα στενά. Αν κινηθείτε αργά το βράδυ στην Βουλιαγμένης ή στην Μεσογείων θα σας περάσουν κάποια αυτοκίνητα με 130-140 χιλ/ώρα, στο κομμάτι των δρόμων καθαρά μέσα στην πόλη, χιλιόμετρα που τα ατυχήματα γίνονται εξ ορισμού θανατηφόρα.

Οι αποφάσεις είναι δικές μας να τις πάρουμε και να τις πούμε στα παιδιά μας και στους φίλους μας. Η αδρεναλίνη είναι υπέροχη, η επιτάχυνση το ίδιο, οι συζητήσεις για το τι θεωρεί ο καθένας μας υπερβολική ταχύτητα μπορούν να γεμίσουν τόμους εγκυκλοπαιδειών. Τα αγόρια είμαστε φτιαγμένα εξ’ ορισμού για να μένουμε έφηβοι, να τραβάμε τα πάντα στα άκρα, να τσαντιζόμαστε με τις “κότες” που μας κλείνουν το δρόμο, να ανεμίζει το μαλλί μας ανέμελο. Αν έχουμε και το δίτροχο μηχάνημα του διαβόλου που μπορεί να φτάσει από φανάρι σε φανάρι τα 170 στην Αχαρνών, τότε το να ξεχυθούμε προς την “ελευθερία” είναι η προφανής επιλογή.

Αντιθέτως το να ελέγξουμε το γκάζι, να ελέγξουμε τα νεύρα μας και να μην τσαμπουκαλευτούμε με αυτόν που μας έκλεισε, το να μην κοντράρουμε για να αποδείξουμε ποιανού άλογα είναι τα πιο καθαρόαιμα, το να προβλέψουμε τελικώς αν η ταχύτητά μας είναι “κανονική” ή “υπερβολική” για τα επόμενα 100 μέτρα που κινούμαστε, είναι το δύσκολο. Είναι αυτό που ξεχωρίζει τα “παιδιά με τα φτυαράκια και τα κουβαδάκια” από τους “ενήλικες που ζουν σε οργανωμένη κοινωνία”. Είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς μας όταν έχουμε ένα μωρό στο αμάξι, όταν κουβαλάμε την μάνα μας με την μηχανή, που πάντα κατεβαίνουμε 2-3 “κλικ” πιο κάτω. Το “νούμερο” θα το βάλουμε μόνοι μας ως σκεπτόμενοι οδηγοί ανάλογα τον δρόμο και τις συνθήκες: αλλού μπορεί να είναι 20χιλ/ώρα γιατί γίνεται πανικός γύρω μας, αλλού 70-80 χιλ/ώρα με σωστές αποστάσεις ασφαλείας γιατί έτσι είμαστε κοντά στην υπόλοιπη ροή και μπορούμε να “διαπραγματευτούμε” την κίνησή μας.

(Ξέρω ότι κανείς μας δεν θέλει να πηγαίνει με 50 (το όριο) σε δρόμους όπως η Βασ. Σοφίας ή η Μεσογείων. Γνωρίσουμε όλοι καλά ότι άλλα λέει ο ΚΟΚ και άλλα πρέπει να κάνουμε για να επιβιώσουμε στην Ελληνική αστική μετακίνηση.  Πως θα αντιμετωπίσεις με 50 χιλ/ώρα τον οδηγό που λυσσάει πίσω σου γιατί είσαι στην αριστερή και θέλεις να στρίψεις αριστερά; Πώς θα αλλάξεις λωρίδα όταν όλοι σε περνάνε με 30+ χιλιόμετρα διαφορά; Πως είναι δυνατόν να ταξιδεύεις με μηχανή με 50 χιλ/ώρα και να σε σφηνώνουν την ώρα που σε προσπερνάνε ανά 2 δευτερόλεπτα; Πως μπορείς να δώσεις σε ένα νέο αγχωμένο οδηγό να καταλάβει ότι όσα έκανε στην εκπαίδευση του είναι εντελώς άχρηστα την ώρα που όλοι γύρω του τον αντιμετωπίζουν σαν εμπόδιο; Όλα τα παραπάνω είναι αδιανόητα αν οδηγήσετε σε κάποια πολιτισμένη πόλη που οι πολίτες δεν βγήκαν για καυγά στον δρόμο, που έχουν την στοιχειώδη υπομονή (πέρα των 2 δευτερολέπτων) να δικαιολογήσουν ή να περιμένουν την κίνηση του οχήματος εμπρός τους, που σταματάνε στις διαβάσεις των πεζών, που η παραβίαση του ορίου των 30 χιλ/ ωρα φέρνει τσουχτερό πρόστιμο και όχι γέλια όπως στην Ελλάδα, που οι πεζοί κυκλοφορούν και περνούν τους δρόμους  οργανωμένα και όχι σαν ξεστρατισμένα κατσίκια.)

Το κράτος μπορεί να βοηθήσει άμεσα, πέρα από το απατηλό όνειρο της “οδηγικής παιδείας”. Προφανώς η αυξημένη παρουσία τροχαίας που “γράφει” σοβαρές παραβάσεις φέρνει αποτελέσματα, αλλά και αυτό αποτελεί άπιαστο όνειρο όπως έχουν δείξει τα τελευταία 30-40 χρόνια. Τρεις λύσεις άμεσες για τα κόκκινα φανάρια και τις παραβιάσεις που γίνονται κυρίως λόγω μεγάλης ταχύτητας είναι:

Πρώτον, οι συγκοινωνιολόγοι μας πρέπει να ψάξουν αν μία αύξηση του χρόνου του πορτοκαλί φαναριού θα φέρει ευεργετικά αποτελέσματα στην παραβίαση των κόκκινων, τουλάχιστον σε δρόμους μέσα στην πόλη που αναπτύσσονται μεγαλύτερες ταχύτητες. Στην Αμερική τα πορτοκαλί διαρκούν από 3+ έως και 4 δευτερόλεπτα, δηλαδή μισό μέχρι ένα δευτερόλεπτο παραπάνω από τα δικά μας. Αυτό δίνει πολύτιμο χρόνο και μέτρα αντίδρασης!

Δεύτερη λύση, η πιο σωστή προειδοποίηση  που έχει εφαρμοστεί σε προηγμένες πόλεις όπως … η Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας

Φανάρια με αντίστροφη μέτρηση, τόσο για να μειωθούν οι καθυστερήσεις στο ξεκίνημα, αλλά κυρίως για να ξέρουμε βλέποντας από μακριά πόσο χρόνο έχουμε ακόμη μέχρι το πορτοκαλί και να αυξομειώνουμε ανάλογα την ταχύτητα. Οδηγώντας σε πόλη που εφαρμόζει μαζικά τέτοιο σύστημα θα παρατηρήσετε ότι η κίνηση ομαλοποιείται, οι ταχύτητες από φανάρι σε φανάρι μειώνονται, τα αψυχολόγητα περάσματα με κόκκινο και μεγάλες ταχύτητες πρακτικά μηδενίζονται (όπως επίσης μειώνεται και η κατανάλωση καυσίμου). Παρόμοιο σύστημα προειδοποίησης με το πράσινο να αναβοσβήνει 4-5 φορές πριν το πορτοκαλί,  εφαρμόζεται στην Γερμανία σε φανάρια σε εισόδους πόλεων που αναπτύσσονται μεγάλες ταχύτητες και χρειάζονται πολλά μέτρα για φρενάρισμα. Με οποιοδήποτε τρόπο, πρέπει να προειδοποιήσουμε τον οδηγό ότι το φανάρι θα ανάψει σε λίγο πορτοκαλί και ότι πρέπει να έχει την σωστή ταχύτητα για να αντιδράσει – δεν πρέπει να βασιζόμαστε στο ότι θα πηγαίνει κάτω από τα 70-80χιλ/ώρα.

Τρίτον, η αυτόματη καταστολή της παραβίασης με

• κάμερες στα κόκκινα φανάρια όπως συμβαίνει για δεκαετίες στο εξωτερικό και που είναι αδιανόητο να παραβιάσεις κόκκινο γιατί ξέρεις ότι θα πληρώσεις αυτόματα πρόστιμο, και
• κάμερες ταχύτητας σε επιλεγμένα σημεία με εμφανή προειδοποίηση, που αναγκάζουν τον οδηγό να λογικοποιήσει την ταχύτητά του πριν από επικίνδυνα σημεία.

Για τους “μαχητές” των συγκεκριμένων μέτρων καταστολής σημειώνω ότι στα μέρη που έχουν εφαρμοστεί (και πάντα επαναλαμβάνω με εμφανή προειδοποίηση πριν την κάμερα), τα πραγματικά πρόστιμα που πληρώνουν οι πολίτες είναι ελάχιστα, αλλά υπάρχει σημαντικότατη βελτίωση στην μείωση των ταχυτήτων, στην μείωση των κάθετων χτυπημάτων, αλλά και αλλαγή της  συμπεριφοράς των οδηγών.

Σας αφήνω με λίγες σκέψεις. Στην διαδρομή σας μέσα στην πόλη δείτε το κοντέρ, δείτε τον πίσω Έλληνα προνοητικό και ευγενικό οδηγό που θέλει να περάσει από πάνω σας και κρίνετε και τις καταστάσεις γύρω με λίγο διαφορετικό μάτι.

“Τώρα που πάω με 90-100 στην Κηφισίας και πλησιάζω τον Φάρο Ψυχικού με τους πεζούς να συνωστίζονται στο πεζοδρόμιο, αν ανάψει πορτοκαλί 3 δευτερόλεπτα πριν την διάβαση, τι θα κάνω;”

α)  “Θα πατήσω γκάζι.”

β)  “Θα προλάβω να σταματήσω και ομοίως και ο πίσω.”

γ)  “Μάλλον δεν έπρεπε να πηγαίνω με 90-100…”